Çaykur

KUZİNEDE ÇAY DEMLEME SANATI

Yazar: Fatih ÜNAL Kategori: Çay Hakkında Eklenme Tarihi: 21.2.2016 19:18:59
Kuzine paylaşmaktır.

Fırın bölümünde patates közlediğimiz, üzerinde yemek veya kestane kızarttığımız kuzineden yükselen odun çıtırtılarına çaydanlıktan çıkan fısıltıların eklenmesiyle insanı dinlendiren bir müzik doğar. Demlenen Çaykur çayının kokusu odada yayılırken kuzineden yükselen bu esrarengiz melodi, insanın bütün derdini tasasını alır götürür.
 
TÜRK DİL KURUMU kuzineyi şu şekilde tanımlar: “Hem ısıtmaya hem de üzerinde veya içinde yemek pişirmeye yarayan büyük mutfak sobası.” Bir eşya olarak kuzineyi çok iyi tarif eden bu tanım, Karadenizliler için bu benzersiz eşyanın anlamını, daha doğrusu tabiatını vurgulamaya yetmez. Çünkü kuzine bir ısınma aracından öteye geçerek asırlar boyunca damak tadımıza yön vermiş ve insanların sosyalleşmesine hizmet etmiş, böylece bir aile üyesine dönüşmüştür. Türkiye’nin büyük bir bölümü için nostaljik bir ev aracı olsa da Karadeniz’de, özellikle yaylalarda kuzine hâlâ yaşamın merkezindeki ev eşyalarından biri konumunda. Yaylaya çıktığınızda ısınma ve beslenme ihtiyaçlarınızı karşılayacak yegâne eşya olan kuzine ile Karadeniz insanının arasındaki duygusal bağın varlığını olanca gücüyle devam ettirdiğini görürsünüz, içinde patates közlenebilen, üstünde kestane pişirilebilen, çekirdek kavrulabilen, bulunduğu mekânı ısıtan bu devasa soba, kullananların yaşamına da yön verir. Tam da bu nedenle bir şekilde modern hayatta bile kendine yer bulur.
 
KUZİNESİ OLMAYAN MUTFAK
Karadeniz yemekleriyle kuzine arasında da derin bir bağ var. Kuzinenin köken olarak mutfak anlamına gelen “cuisine” kelimesinden türetildiğini göz önüne alacak olursak bu yakınlığın hiç de şaşırtıcı olmadığını söyleyebiliriz. Kuzinede patateslerinizi közleyip basit bir atıştırmalık yapabileceğiniz gibi, en karmaşık ve zahmetli yemekleri de pişirebilirsiniz. Kuzine olmadan derinlikli bir Karadeniz mutfak kültüründen söz etmek mümkün değildir.
 
KUZİNE PAYLAŞMAKTIR
Kat kaloriferi bireysellik ve modern hayat demekse kuzine maneviyat, duygular ve paylaşmak anlamına gelir. Kuzinenin başında oturanlar ister istemez sosyalleşir, birbiriyle konuşur, dertleşir. Patates, kızarmış ekmek ya da mısır; atıştırmalıklar hazırlanır, çay demlenir. Kuzinenin ateşi ağır ağır yanarken sohbetin sıcaklığı daha da artar.
 
YAYLADA KUZİNE KEYFİ
Kış aylarında Karadenizliyi soğuktan koruyan kuzine, yaylalarda yaz aylarında da kullanılmaya devam eder. Havaların ısınmasıyla Karadeniz yaylaları insanları kendine çekmeye başlar. Yaz aylarında bölge dışından yoğun bir turist akınına uğrayan yaylalar kış aylarında Karadeniz halkını ağırlar. Kent yaşamının gürültüsünden kaçmak isteyenler yüksek rakımlara doğru yönelir. Yaylanın soğuğunda kuzine sobaları insanı bambaşka bir havaya sokar.
 
SOSYALLEŞME ARACI
Facebook ve twitter gibi sosyal medya araçları icat edilmeden önce kuzineler vardı... Kalorifer gibi modern ısınma gereçlerinden çok farklı bir yapıya sahip olan kuzineler sohbet başlatmak için iyi birer bahanedir. Kuzinenin karşısında oturup, üzerinde pişen yemeğin kokusunu içinize çekerek dünyanın ahvalini konuşabilir ya da dertlerinizi bir yakınınıza anlatarak gönlünüzü ferahlatabilirsiniz.
 
KUZİNEDE ÇAY DEMLEMEK
Yemekten sonra sıra çay keyfine gelir. Çaykur çayları kuzinenin üstündeki demlikte bir güzel demlenir ve koyu bir sohbet sürer gider... . Sert kış havasını ve soğuğu dışarıda bırakan kuzinelerde demlenen çayın tadı bir başkadır. Çayın rengi sanki kendini çok daha fazla belli eder. Kuzinenin sıcağında sohbetin kıvamı, yoğunluğu artar. Zaman içinde bambaşka bir hal alır. Doğayla baş başa kalan insan dinlenir, kent hayatının stresini geride bırakır. Yorulan insan kuzine sıcağında dinlenir, acıktığında üzerinde pişen yemeği yer. Kuzinede pişen yöre yemeklerinin tadı da başkadır muhakkak. Özetle kuzine, kullanmasını bilene, dünyaları veren bir araçtır.
 
İSVEÇ ÇAKISI
İsveç’te üretilen ve onlarca farklı fonksiyona sahip olan çakılar çok ünlüdür. Kuzine de tıpkı bu çakılar gibi çok fonksiyonlu bir eşyadır. Fırın olarak kullanabilir, çayınızı demler, üzerinde yemeğinizi pişirebilir, içini fırın olarak kullanabilirsiniz.
 
KUZİNE ÜRETİMİ DEVAM EDİYOR
Rize ve Trabzon bölgesinde uzun yıllardır kuzine üretmeye devam eden üreticiler var. Kuzine üretimini bir sanat olarak sürdüren bu üreticiler, Türkiye’nin dört bir yanına kuzine göndermeye devam ediyor. Ülkemizin dört bir yanına dağılan Karadenizlilerin tanıttığı kuzine kültürü, çok farklı bölgelerde de kendine yer edinmiş durumda.
 

ÇAYKUR BLOG